Nghệ Nhân Sơn Mài Mang Hình Ảnh Việt Nam Ra Thế Giới

Năm 2026, câu chuyện về nghệ nhân sơn mài Việt Nam tiếp tục được đưa ra không gian quốc tế khi họa sĩ Trần Anh Tuấn tham gia giới thiệu nghệ thuật sơn mài tại BRICS Bazaar ở New Delhi, Ấn Độ. BRICS Bazaar diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18, với chủ đề gắn với tinh thần kết nối văn hóa và con người. Sự kiện quy tụ các nghệ nhân, nhà thiết kế và các chủ thể sáng tạo đến từ các nước thành viên và đối tác BRICS.

Với người yêu mỹ thuật, sự hiện diện của Trần Anh Tuấn tại sự kiện không chỉ là câu chuyện về một cá nhân. Đó còn là dịp để nhìn lại giá trị của sơn mài truyền thống, từ kỹ thuật làm vóc đến nghệ thuật mài nhiều lớp, và vai trò của những người đang tiếp tục gìn giữ chất liệu này trong đời sống đương đại.

I.Nghệ nhân sơn mài Trần Anh Tuấn tại hội nghị BRICS 

Họa sĩ Trần Anh Tuấn là một nghệ sĩ gắn bó nhiều năm với sơn mài Việt Nam. Ông hiện là giảng viên và trưởng ngành Sơn mài tại Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, đồng thời có hơn ba thập niên nghiên cứu và sáng tác với chất liệu này. Con đường đến với sơn mài của ông bắt đầu từ Hà Nội, nơi những hình ảnh thủ công truyền thống và không gian Hồ Gươm để lại nhiều ấn tượng từ thời niên thiếu.

Điểm đáng chú ý trong hành trình của Trần Anh Tuấn là hoạt động giới thiệu nghệ thuật sơn mài cho công chúng quốc tế. Trước BRICS 2026, ông từng tham gia nhiều chương trình quảng bá văn hóa Việt Nam ở nước ngoài. Qua tranh và các hoạt động trải nghiệm, ông xem sơn mài như một phương tiện để kết nối văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế.

Tại New Delhi, giá trị của một nghệ nhân sơn mài được thể hiện không chỉ qua tác phẩm hoàn thiện mà còn qua chính quy trình chế tác. Làm vóc, phủ sơn, khắc, gắn vật liệu, ủ, mài nước và hoàn thiện bề mặt là những công đoạn khó có thể thay thế bằng thao tác công nghiệp đơn giản. Mỗi bước đều đòi hỏi khả năng quan sát, cảm nhận vật liệu và kinh nghiệm tích lũy trong thời gian dài.

Artisan Bazaar – nơi nghệ thuật truyền thống các quốc gia hội tụ 

BRICS Bazaar được tổ chức tại khuôn viên National Crafts Museum & Hastkala Academy ở New Delhi. Sự kiện diễn ra từ ngày 10 đến ngày 15 tháng 9 năm 2026, trong thời gian Ấn Độ giữ vai trò nước chủ nhà BRICS và tổ chức Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 18. Bazaar giới thiệu hàng thủ công, dệt may, tác phẩm nghệ thuật và các sản phẩm văn hóa từ những nước thành viên và đối tác của BRICS.

Không gian này tạo điều kiện để người xem tiếp cận thủ công truyền thống thông qua vật thể và con người. Một kỹ thuật được nhìn thấy trên sản phẩm có thể trở nên dễ hiểu hơn khi nghệ nhân trực tiếp giải thích cách tạo tác. Với sơn mài, điều này đặc biệt quan trọng bởi phần lớn giá trị của tác phẩm nằm trong những lớp vật liệu mà mắt thường không thể nhìn thấy ngay từ bề mặt hoàn thiện.

II.Bức tranh sơn mài lộc vừng 9 gốc gây chú ý 

Một trong những hình ảnh tiêu biểu được giới thiệu trong câu chuyện về sơn mài của Trần Anh Tuấn là bức tranh sơn mài lộc vừng 9 gốc. Hình tượng cây lộc vừng được đặt trong không gian gắn với Hồ Gươm, tạo nên sự kết nối giữa phong cảnh Hà Nội, ký ức đô thị và ngôn ngữ tạo hình của sơn mài.

Trên bề mặt tranh, chất liệu không tồn tại như một lớp phủ đơn nhất. Sơn ta, bột màu, vỏ trứng và vàng quỳ có thể cùng tham gia vào cấu trúc hình ảnh. Sau nhiều lần phủ và mài, lớp dưới dần xuất hiện bên dưới lớp trên. Chính quá trình này tạo nên đặc điểm mà người xem thường nhận ra ở một tác phẩm sơn mài: màu sắc có độ sâu, ánh sáng thay đổi theo góc nhìn và bề mặt có cảm giác vừa phẳng vừa có tầng lớp.

1. Hình ảnh lộc vừng 9 gốc bên Hồ Gươm 

Khi hình ảnh lộc vừng bên Hồ Gươm được đưa lên tranh vóc, cảnh vật Hà Nội bước vào một ngôn ngữ khác. Mặt nước, thân cây, ánh sáng và sắc màu được tổ chức thông qua những lớp sơn và vật liệu. Người xem ở New Delhi vì thế không chỉ nhìn thấy một phong cảnh Việt Nam, mà còn tiếp cận một phần ký ức văn hóa được diễn đạt bằng kỹ thuật thủ công.

2. Ý nghĩa của cây lộc vừng trong tác phẩm 

Trong văn hóa Việt Nam, lộc vừng thường được liên hệ với ý niệm về lộc, sự phát triển và may mắn. Hình ảnh nhiều thân cây cùng chung một không gian còn có thể gợi liên tưởng đến sự gắn kết, sum họp và bền vững. Khi được đặt trong một tác phẩm giới thiệu ở môi trường quốc tế, biểu tượng này có khả năng truyền tải thông điệp mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào ngôn ngữ.

III.Tre và hoa sen – những biểu tượng Việt Nam trong tranh sơn mài 

Tre và hoa sen là hai hình tượng quen thuộc trong văn hóa Việt Nam. Tre gắn với đời sống nông thôn, khả năng thích nghi và sức sống. Sen xuất hiện trong kiến trúc, tín ngưỡng, văn chương và nghệ thuật. Khi đi vào tranh sơn mài, hai hình tượng này trở thành chất liệu để nghệ sĩ diễn đạt một phần bản sắc Việt bằng hình ảnh.

Sơn mài cho phép nghệ sĩ xử lý những biểu tượng ấy theo nhiều lớp vật liệu. Vỏ trứng có thể tạo nên những mảng sáng trên cánh hoa. Dát vàng giúp ánh sáng xuất hiện trên thân tre hoặc nền tranh. Vỏ trai, bạc quỳ và các loại bột màu cũng có thể được phối hợp để tạo hiệu ứng bề mặt. Sau quá trình mài tranh, các lớp vật liệu không chỉ hiện ra mà còn tương tác với nhau.

IV.Mang sơn mài Việt Nam đến BRICS để quảng bá văn hóa 

Sơn mài có một vị trí đặc biệt trong mỹ thuật Việt Nam bởi chất liệu và quy trình phát triển của nó gắn với điều kiện văn hóa, kỹ thuật và nguồn nguyên liệu bản địa. Từ nghề sử dụng sơn ta truyền thống, nghệ nhân và họa sĩ Việt Nam phát triển những phương pháp tạo hình dựa trên nhiều lớp sơn, chất liệu khảm và kỹ thuật mài. Sự kết hợp này tạo nên một ngôn ngữ riêng trong nền hội họa Việt Nam.

Việc đưa sơn mài đến BRICS vì vậy có ý nghĩa vượt ra ngoài hoạt động trưng bày. Người xem quốc tế có thể tiếp cận tranh sơn mài thông qua hình ảnh, vật liệu và thao tác thủ công. Họ có thể hiểu rằng phía sau một bề mặt bóng là nhiều công đoạn không thể rút ngắn tùy ý. Một tác phẩm hoàn chỉnh là kết quả của thời gian, kỹ thuật và khả năng kiểm soát vật liệu.

Sơn mài trở thành một hình thức ngoại giao văn hóa

Ngoại giao văn hóa không nhất thiết bắt đầu từ một bài phát biểu. Một tác phẩm nghệ thuật cũng có thể trở thành điểm khởi đầu cho cuộc trò chuyện. Khi một người nước ngoài hỏi vì sao tranh có nhiều lớp, vì sao màu sắc thay đổi khi mài hoặc vì sao vỏ trứng được đưa lên mặt vóc, nghệ nhân có cơ hội kể câu chuyện về Việt Nam thông qua chính kỹ thuật của mình.

V.Nghệ nhân sơn mài góp phần đưa bản sắc Việt Nam ra thế giới 

Một nghệ nhân sơn mài Việt Nam không đơn thuần là người biết sử dụng sơn. Họ cần hiểu cách chuẩn bị vóc, kiểm soát độ khô của từng lớp, xử lý bề mặt, khảm vật liệu, mài và đánh bóng. Những kinh nghiệm này thường không thể học chỉ bằng lý thuyết. Chúng được tích lũy thông qua thực hành và truyền dạy.

Trường hợp Trần Anh Tuấn cho thấy vai trò của giáo dục trong quá trình bảo tồn kỹ thuật. Ông không chỉ sáng tác mà còn giảng dạy, hướng dẫn người học trong quá trình tiếp cận sơn mài. Lớp học của ông cũng thu hút học viên quốc tế, cho thấy sơn mài Việt Nam có khả năng trở thành một đối tượng học tập và trải nghiệm văn hóa đối với người nước ngoài.

VI.Artisan Bazaar và dấu ấn Việt Nam tại BRICS 2026 

BRICS Bazaar 2026 diễn ra trong một thời điểm đáng chú ý đối với hoạt động giao lưu văn hóa của BRICS. Ấn Độ tổ chức Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 vào ngày 12 và 13 tháng 9 năm 2026, trong khi Bazaar được tổ chức từ ngày 10 đến ngày 15 tháng 9 tại National Crafts Museum & Hastkala Academy. Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia đối tác BRICS từ năm 2025.

Không gian này đưa các nghề thủ công từ nhiều quốc gia vào cùng một bối cảnh. Từ nghệ thuật đất sét của Brazil, nghề đan liễu của Belarus đến trang sức và thêu truyền thống của các quốc gia khác, mỗi sản phẩm mang theo câu chuyện về vật liệu, cộng đồng và lịch sử. Sơn mài Việt Nam khi xuất hiện trong môi trường ấy cũng được đặt cạnh những truyền thống thủ công khác để tạo nên một cuộc đối thoại văn hóa rộng hơn.

Với giới yêu nghệ thuật, dấu ấn quan trọng nhất không chỉ là việc một tác phẩm được nhìn thấy ở nước ngoài. Điều đáng chú ý hơn là tay nghề sơn mài được đặt vào một không gian quốc tế, nơi người xem có thể tiếp cận trực tiếp với vật liệu và quy trình. Đây là cách di sản được đưa ra khỏi phạm vi trưng bày và trở thành trải nghiệm.

>>>THAM KHẢO THÊM: Tranh The Scream Của Edvard Munch: Giải Mã Tiếng Thét Kinh Hoàng

>>>THAM KHẢO THÊM: “Mây qua mơ phố”: Khi con người, thiên nhiên và đô thị trong góc nhìn hội họa Nguyễn Xuân Anh

>>>THAM KHẢO THÊM: Tranh Picasso Phá Vỡ Cái Đẹp: Vì Sao Cả Thế Giới Vẫn Ngưỡng Mộ?

Để biết thêm thông tin chi tiết về sản phẩm và dịch vụ, quý khách có thể liên hệ với chúng tôi qua các kênh sau:

Website: https://www.vietartspace.com

Fanpage: https://www.facebook.com/vietartspaceofficial

Shoppe: https://s.shopee.vn/1LR5dfQYmw 

Email: lienhe@vietartspace.com

Hotline: 0287.105.6689

Địa chỉ: Tầng 4 Tòa SBI, Công Viên Phần mềm Quang Trung, Q.12, TP. HCM